RSS

Glial Hücrelerin Düşünce ile İlişkisi

24 Apr

İnsan beyninde (ve çevrel sinir sisteminde) nöronların haricinde yani temel düşünsel işlevleri gerçekleştirdikleri kabul eden sinir hücrelerinin haricinde bir de destek hücreleri olarak kabul edilen “glia” hücreleri var. Söz konusu glial yani destek hücrelerinin sayısı nöronlardan bir hayli fazla, nerede ise 9 kat daha çok bu tür hücre var. Yakın bir zamana dek bu hücrelerinin destek işlevleri dışında (kandan alınan besini nöronlara aktarmak, parçalanan nöronların kalıntılarını temizlemek, vs.) bir işlevlerinin olmadığı düşünülüyordu. Ancak son yıllarda özellikle de Albert Einstein´ın beyni üzerinde yapılan incelemelerden sonra durum biraz değişti. Bu parlak beyindeki nöronların sayısı ortalama bir insanınkine yakındı, sayısal farklılık ise kendini “glia” hücre sayısında gösteriyordu.

Scientific American Nisan 2004 sayısında bu konuya eğilmiş. R. Douglas Fields, konu ile ilgili makalesinde bu konu ile ilgili yapılan son çalışmalardan bahsediyor. Nöronların elektriksel ve sinaptik iletişimlerinden farklı olarak glia hücreleri arasında kimyasal ve geniş bir alana yayılan iletişim olduğuna dair bulgular var. Makalede aynı zamanda glia hücrelerinin sinaps oluşumunda da önemli bir düzenleyici olarak rol oynadıklarından bahsediliyor. Tabii bu sinaps oluşumu motor faaliyetlerin yanısıra bilişsel (cognitive) işlevler açısından da önemli.

Konu ile ilgili Fields ve Stevens-Graham’ın New insights into neuron-glia communication başlıklı bir makalesi de var. Diğer ilgili makaleler ise Adenosine: a neuron-glial transmitter promoting myelination in the CNS in response to action potentials ve Astrocytic Connectivity in the Hippocampus başlıklı makaleler.

Bu konunun klinik çalışmalar ve hastalara yardım dışındaki bir önemi de mevcut sinir sistemi, dağıtık yapay zekâ yaklaşımlarına yönelik. Şimdiye kadar ki yapay sinir sistemleri modellerinde sadece nöron kavramından yola çıkılıyordu. Belki bu glia hücrelerinin iletişimi daha iyi anlaşılırsa bu modellerin de geliştirilmesi mümkün olabilir. Özellikle yerel sinaptik etkileşimlerin ötesinde tüm sinir sistemine yayılan ve bir tür telsiz geniş alan ağı gibi çalışan iletişim devrelerinin özelliklerini kavramak önemli gibi görünüyor şu anda.

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on April 24, 2004 in CogSci

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: