RSS

Long Term Potentiation (LTP) ve öğrenme arasındaki bağlantıya dair ilk kanıtlar bulunmuş!

01 Sep

Vakti zamanında MIT Picower Enstitüsünün açılışı ile ilgili bir şeyler karalamıştım. Görünen o ki harcanan paralar boşa gitmiyor ve dünyanın en gelişmiş öğrenme ve hafıza merkezlerinden birinde çalışan araştırmacılar bizi bize daha da yaklaştırıyor.

Buradaki habere göre, Mark Bear ve arkadaşları Science dergisinin 25 Ağustos tarihli sayısında yayınlanan Learning Induces Long-Term Potentiation in the Hippocampus başlıklı makalelerinde LTP (Long Term Potentiation) ile öğrenme arasındaki bağlantıya dair ilk kanıtları sunmuş durumdalar.

LTP mekanizması 1960’larda keşfedilmişti. Çok kısaca söylemek gerekirse, keşfedilen şey beyinde (özel olarak tavşan beynindeki hipokampüs kısmında), bir bölgenin bir ucuna yüksek frekanslı elektrik sinyali uygulandığında bir şekilde beynin bunu “öğrendiği” ve daha sonra aradan epey zaman geçse de aynı yere uygulanan düşük bir sinyalin başka bir bölgede yoğun tepkiye yol açması idi. Bu duruma Long Term Potentiation (Uzun Dönemli Güçlendirme?) dendi ancak merkezi sinir sistemindeki bu plastisitenin öğrenme ile olan doğrudan ilişkisi, yani yukarıdaki gibi doğrudan beyne elektrik verilmesi halinde değil de, normal şekilde hareket eden canlının bir şeyi öğrenmesi durumunda da benzer fiziksel ve kimyasal değişimlerin gerçekleşip gerçekleşmediği sorusu 30 yıl boyunca ucu açık bir soru idi.

İşte yukarıdaki haberde adı geçen çalışma bu soruya çok önemli bir cevap niteliğinde. Yıllarca sinirbilimcilerin “inandığı” ama kanıtlanmamış bir şeye dair bulgular elde edildi: Bir şey öğrenen beynin hipokampüs bölgesinde LTP gerçekleşiyor.

Sıçanlar ile yapılan deneylerde iki odalı bir kutunun karanlık bölgesine gitmeye çalışan denekler ayaklarından hafif bir şoka maruz kaldılar. Böylece karanlık odaya gitmemeyi kısa sürede öğrendiler ve aydınlık kısımda kalmanın daha faydalı olacağı bilgisi beyinlerine “kazındı”. Ardından bazı biyokimyasal tekniklerle bu öğrenme işlemi tarafından kısa süre önce değişikliğe uğramış olan sinapslar incelendi ve bu sinapslardaki iletişim analiz edildi. Sonuç: Öğrenmek gerçekten de hipokampüste LTPyi tetikliyor.

Sanırım Prof. Dr. Reşit Canbeyli bu sene ve gelecek sene (ve sonraki dönemler) vereceği psikobiyoloji derslerinin LTP kısmında önemli güncellemeler ve eklemeler yapacaktır. Sinirbilim gündemi gittikçe heyecan verici ve ilginç bir hal alıyor. Yukarıdaki çalışmadan yola çıkan araştırmacıların insan beyni ve öğrenme (ve unutma?) üstüne yapacakları şeyler 20-30 sene içinde kendi var oluşumuza ve zihnimize dair pek çok şeye yol açabilir!

Not: Bir başka önemli çalışma da, Human Lineage?Specific Amplification, Selection, and Neuronal Expression of DUF1220 Domains başlıklı bilimsel rapor. Buradaki habere göre beyindeki önemli ve yüksek seviyeli bilişsel işlevlerden sorumlu bölgelerdeki protein alanları ile ilgili yeni bir gen bulunmuş durumda. Bu küçücük fark biyolojik olarak bize en yakın ve benzer türden canlılarla biz insanlar arasındaki temel bilişsel farklardan birinin sorumlusu olabilir mi?

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on September 1, 2006 in CogSci, General

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: