RSS

Daldan dala: Ne kadar güzel bir yüz? Çift dillilik ve bunama; müzik, zekâ ve Gardner; küresel ısınma ve enerji lobileri…

13 Jan

Hangi yüzü ve sesi tercih edersiniz? Neden edersiniz? En çok beğendiğiniz yüzleri üst üste bindirerek elde edeceğiniz bileşik yüz en güzeli mi olur? Karşınızdaki insan erkek ise yüzünde farkında olmadan hangi özelliklere dikkat edersiniz? Peki ya kadın ise? Bir yüzü çekici bulmanızda genleriniz ne kadar rol oynar içinde bulunduğunuz ve yetiştiğiniz kültür ne kadar etkilidir?

faceresearch.org isimli psikoloji sitesi bu sorulara eğlenceli cevaplar bulmanıza yardımcı olabilir.

Tabii sitenin tek derdi eğlenceli birkaç dakika geçirmenizi sağlamak değil. Çecilik araştırmalarına giriş, bakışımlı (simetrik) yüzler neden çekicidir? Çekici yüzler sadece ortalama olanlar mıdır? Yüz çekiciliği ve erkeksilik – kadınsılık, çekiciliğe karar verirken sosyal ve fiziksel ipuçları gibi konularda pek çok ders notu ve sunum da mevcut sitede. Ayrıca araştırmacıları daha ileri seviyeli konulara yönlendirmek için gerekli linkler de bulunuyor.

Bunca yüze ve deneye bakarken aklıma bir başka araştırma geldi. Birkaç yıl önce hatırladğım kadarı ile bir web sitesi bir grup resim ve altlarında da uydurma isimler yayınlamıştı. Ziyaretçilerden her bir fotoğrafa ne kadar çekici bulduklarına dair bir puan vermeleri istenmişti. Ardından aynı fotoğraflar bu sefer çok farklı isimlerle yayınlanmış ve tekrar puanlanmaları istenmişti. Internet üzerinden gerçekleştirilen bu deneyde isimler değiştirildiğinde aynı yüzlerin farklı çekicilik puanlarına sahip oldukları görülmüştü!

***

Bilişsel bilim, psikoloji, nöroloji ve dilbilim arakesitinden önemli ve değerli bir çalışma: Çift dilliler bunamaya daha mı dayanıklı?

Bilingualism as a protection against the onset of symptoms of dementia başlıklı makalenin özetine göre öyle:

This study examined the effect of lifelong bilingualism on maintaining cognitive functioning and delaying the onset of symptoms of dementia in old age. The sample was selected from the records of 228 patients referred to a Memory Clinic with cognitive complaints. The final sample consisted of 184 patients diagnosed with dementia, 51% of whom were bilingual. The bilinguals showed symptoms of dementia 4 years later than monolinguals, all other measures being equivalent. Additionally, the rate of decline in Mini-Mental State Examination (MMSE) scores over the 4 years subsequent to the diagnosis was the same for a subset of patients in the two groups, suggesting a shift in onset age with no change in rate of progression.

Konu ile ilgili BBC ve EurekAlert haberlerine göre 100ü aşkın insan üzerinde yapılan çalışmadan elde edilen istatistiklere göre en az 2 dile hakim olanlar sadece tek bir dil konuşanlara kıyasla yaş ile bağlantılı zihinsel problemlere karşı daha dayanıklı oluyor ve bunlara daha geç yakalanıyorlar. İkinci dil edinme yaşı ne kadar erken gerçekleştiyse bu dayanıklılık hali de o kadar güçlü olarak kendini belli ediyor.

En az bir yabancı dil öğrenmek farklı zihinsel faaliyetlerin ve hafızanın ileriki yaşlarda da sağlam şekilde işlemesini sağlarken diğer yandan hafif de olsa fiziksel egzersiz, dans, müzik, satranç, GO ve benzeri masa oyunlarının da benzer olumlu etkileri yarattığına dair bulgular mevcut.

Bununla birlikte insan zihni ve beyni araştırmacıları şaşırtmaya ve ters köşeye yatırmaya devam ediyor, söz gelimi Daniel Levitin‘e göre müziğin doğrudan zekâ ile bir ilişkisi yok, başka bir deyişle müzik yeteneği zorunlu olarak farklı alanlardaki zekâya dair bir işaret değil. Levin’in verdiği çarpıcı örnekler arasında çok iyi klarinet çalabilen ancak klarineti eline alıp üflemeden önceki süreçlerde çok zorlanan ve başkalarının bakımına muhtaç olan, Williams sendromundan muzdarip bir çocuk da var. Levitin’in otistikler ve müzik yeteneği konusundaki araştırmalarını takip etmekte fayda var.

Kıssadan hisse: Çocuğunuzu klasik müziğe boğmak onun çok iyi bir matematikçi ya da ressam olmasını garantilemiyor (müzik kadar derin, köklü, muhteşem bir insani olguyu bu denli araçsal ve pragmatik olarak kullanan ebeveynler dert etsin gerisini! ;-))

***

Levitin’in yukarıdaki müzik – zekâ ilişkisi ister istemez akla çoklu zekâ kuramcıları arasında en meşhurlarından biri olan Howard Gardner‘ı getiriyor.

Şu anda Project Zero‘da da önemli rolü olan Gardner‘ın birkaç ay içinde çıkacak olan kitabı Five Minds for the Future okunacak kitaplar listemdeki yerini çoktan aldı.

***

Uykusuzluğa dayanmaya çalışan insanlara bir tavsiye: yapmayın!. 45-50 dakikalık bir “kestirme” bile tahmin ettiğinizden çok faydalı olabilir: Nap your way to success.

(Evrensel problem aynı değil mi: mesele uyumak değil, uyanabilmek! :))

***

İlk görüşte aşk olur mu? Henüz bununla ilgili pek fazla çalışma yok belki ama ilk görüşte doğru karar verebileceğimiz alanlar var. Garip olan çok hızlı ve beynimizin alt katmanlarını kullanarak verdiğimiz kararların kimi zaman beynin üst bölgeleri tarafından, yani entelektüel, üst düzey zihin işlevleri ile ilişkilendirilen bölgeler tarafından saptırıldığı ve hataya yol açtığı gerçeği: Trust your gut feelings!

Yine de siz siz olun, bu tür bilimsel çalışmaları kötüye kullanmayın! Bu konu üzerine iyice düşünün taşının ve öyle karar verin 😉

***

Gelecek bize ne kadar şey ifade ediyor? Küresel ısınma ve enerji konusu iyice tavsadı mı? Anlık kaygılarla bu dünyanın çanına ot mu tıkıyoruz ve bunların Simpsons ile ilişkisi ne?

Crooks and Liars sitesine göre pek çok meseleye el atan Simpsons yapımcıları bu konuya da değinmişler. Böylece listeye Gardner’ın kitabının yanı sıra, Al Gore’lu küresel ısınma DVDsi de eklendi: An Inconvenient Truth. Bu film ve petrol şirketlerinin şöyle de bir mevzusu varmış: Science Teachers’ Organization Refuses To Accept Copies of Inconvenient Truth. Ah propaganda ah, sen ne kadar inceliklisin, sen nelere kadirsin…

Advertisements
 
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: