RSS

Gözlerini kapa ve daha iyi duy: Beynin uyum sağlama yeteneği üstüne küçük bir deney

31 Jan

İnsan beyninin farklı durumlara uyum sağlayabilme özelliği zaman zaman gündeme gelen bir olgudur. Bebeklikten yetişkinliğe geçiş, dil öğrenmek gibi özellikler düşünüldüğünde beynin uyum sağlayabilme yetenekleri akla gelir ancak belli bir yaştan sonra bunların pek değişemeyeceği düşünülür. Diğer yandan dünyanın çok çeşitli coğrafyalarında çok farklı koşullarda çeşitli yetenekler geliştiren insanların beyni genellikle tekil vakalar olarak algılanır. Ama belki de beyin, insan zihni, düşündüğümüzden çok daha yetenekli ve uyum sağlayabilirdir.

ODTÜ bilişsel bilimler bölümünden Kürşat Çağıltay, son e-postalarından birinde ilginç bir deneyden bahsediyordu, Türkçesi aşağıdaki gibi:

Görme engelli insanlarda beynin normalde görme ile ilgili bölümü dokunma ve duyma gibi farklı duyuları işlemek için kullanılır ve bunların daha gelişmiş olmalarına yol açar. Bu, beynin uyum sağlayabilme yetisine dair muazzam bir olgudur. Ancak şimdi, Jorg Lewald’ın raporuna göre bu tür uyum sağlama hali için yıllarca görme engelli olarak yaşamak gerekmiyor. Sadece 90 dakika görmenin engellenmesi dahi duyma yeteneğinizde kayda değer bir artışa yol açabiliyor!

Deneye katılan yirmi kişinin gözleri bağlandı ve etraflarına 21 stereo hoparlör yerleştirildi. Hoparlörlerden bir ses çıktığında deneklerden ses çıkaran hoparlöre dönmeleri istendi ve hoparlöre bakmaları, bu konuda olabildiğince hassas olmaları söylendi. Daha önceki benzer deneylerde de olduğu gibi, bu deneyde de, bu aşamada deney katılımcıları başlarını tam olarak ses çıkan hoparlöre çevirmediler, ses kaynağını tam olarak tespit etmekte güçlük çektiler.

Deneyin ikinci aşamasında denekler gözleri bağlı halde sessiz bir odada 90 dakika boyunca oturdular. Ardından yukarıdaki görevi tekrarlamaları istendiğinde bu sefer çok daha başarılı oldukları tespit edildi. Aslında, performansları görme engelli bir insanınkine epey yakındı. Ancak bu etki kolayca tersine dönebiliyordu, gözleri açılan denekler 180 dakika sonra en baştaki performans seviyesine döndüler.

Sadece test aşamasında gözleri bağlanmış olan kontrol grubundaki deneklerde böyle bir performans farklılığı gözlenmedi.

Lewald’a göre bu bulgular, beyindeki görme korteksinin aslında birden çok duyu işleyebilen bir alan olduğu fikrini destekliyor, kısa süreli ışık engellemesi görme ile ilgili bölgedeki işitsel devreleri tetikliyor.

Lewald ekliyor: “Kısa süreli duyulararası plastisite zaten var olan bu sinir ağı devrelerinin hızlıca devreye girmesine sebep oluyor olabilir ve belki aynı fiziksel yapı görme engellilik ile ilgili uzun vadeli plastik değişimlerin de sebebidir.” Mevcut bulgular, daha önce kısa süreli görme engellenmesinden sonra dokunma yeteneğindeki gelişmenin artış olgusu ile de uyumlu.

Makale: Lewald, J. (2007). More accurate sound localisation induced by short-term light deprivation. Neuropsychologia, 45, 1215-1222.

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on January 31, 2007 in CogSci, General

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: