RSS

Lucien Tesnière ve farklı bir dilbilim modeli

08 Feb

Pierre M. Nugues’in “An Introduction to Language Processing with Perl and Prolog – An Outline of Theories, Implementation, and Application with Special Consideration of English, French, and German” kitabını okumaya devam ediyorum. Kitabın dependency grammar bölümü benim için ayrı bir önem taşıyordu son çalışmalarımızdan biri ile ilgili olarak (koyu renkli ve altı çizili vurgular bana ait):

Although dependency and constituency are often opposed, stemmas embed sorts of constituents that Tesnière called n?uds. Deriving a n?ud from a dependency graph simply consists in taking a word, all its dependents, and dependents of dependents recursively. It then corresponds to the subtree below a certain word. And in many cases stemmas and phrase-structure trees yield equivalent structures hinting that dependency and constituency are in fact comparable formalisms.

There are a couple of differences, however. One is the importance given to words in dependency grammars. There are no intermediate representation symbols such as phrases of constituent grammars. Syntactic relations involve words only, and nodes in stemmas are purely lexical.

Another difference is that dependecy grammars do not need a fixed word order or word continguity in the n?uds to establish links. In that sense dependency theory is probably more suited than constituent grammars to model languages where the word order is flexible. This is the case for Latin, Russian, and German to a lesser extent.

DDİ (Doğal Dil İşleme) ile uğraşanların uzunca bir süre pek ilgilenmedikleri ve Lucien Tesnière tarafından ortaya atılmış bu sözdizim modelleme aracının son yıllarda dikkate alınmaya başlanması, bazı uygulamalar için tercih edilmesi ve yukarıda belirtilen sebeplerden ötürü Türkçe gibi sözcük sırasının bir hayli serbest olduğu diller için uyumlu olması kayda değer bir durum. Bir yandan da Noam Chomsky’nin ne kadar güçlü bir etkisi olduğunu göstermesi açısından önemli. Bu güçlü etki sebebiyledir ki Tesnière’nin teorisi yeni yeni bilgisayarcıların gündemine girmekte ve halen bazı tartışmalara yol açmaktadır. Diğer yandan yukarıdaki alıntıda vurgulandığı gibi “dependency grammar” biçimciliği (formalizmi) ile Chomsky tarzı ağaç yapısı arasında genellikle bir ilişki kurmak mümkün ve Türkçe için yaptığımız çalışmada da ekip üyesi ve Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Müh. bölümünden Ersin’in ortaya attığı şey tam da buna benziyor. Sezgisel olarak ortaya atılan ve ardından pratik programlama örnekleri ile bazı sonuçlar ettiğimiz bu iki temsil arasındaki olası denklik halini daha teorik ve biçimci şekilde ele almak ve bazı şeyleri ispatlayabilmek çok güzel bir çalışma olabilirdi.

Tüm bunlar ve başka sebeplerden ötürü Nugues’in DDİ kitabı benim gözümde gittikçe daha değerli ve DDİ ile uğraşanlara tavsiye edilebilir hale gelmeye başladı.

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on February 8, 2007 in CogSci, General, Linguistics

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: